ความปลอดภัยในการทำงานกับเครื่องจักร

เครื่องจักร คือ องค์ประกอบหลักองค์ประกอบหนึ่งของการเป็นโรงงานอุตสาหกรรม โรงงานใช้เครื่องจักรผลิตผลิตภัณฑ์ออกมาจำหน่าย ในการนำเครื่องจักรไปผลิตผลิตภัณฑ์นั้น เครื่องจักรจะถูกนำไปใช้ในวัตถุประสงค์ที่ต่างกัน เครื่องจักรอาจถูกนำไปเป็นเครื่องต้นกำลัง เครื่องส่งกำลัง หรืออาจถูกใช้เป็นเครื่องจักรเพื่อทำการผลิต

การบริหารให้เกิดความปลอดภัยในการทำงานกับเครื่องจักรนั้น คือ การบริหารตั้งแต่ขั้นตอนการเลือกเทคโนโลยีการผลิต การเลือกประเภทของเครื่องจักร ไปจนถึงการกำหนดคุณลักษณะ รายละเอียดต่าง ๆ ของเครื่องจักร การตรวจ รับเครื่องจักร ตลอดจนการติดตั้งเครื่องจักร และการบริหารให้เกิดความปลอดภัยในการทำงานกับเครื่องจักร

การลงทุนในการซื้อเครื่องจักร หากผู้ซื้อเล็งเห็นถึงความสูญเสียต่าง ๆ ที่อาจจะเกิดขึ้นจากการใช้เครื่องจักรที่ไม่ปลอดภัย ก็จะให้น้ำหนัก ความสำคัญว่า เครื่องจักรที่ซื้อมา หรือติดตั้งใหม่นั้น จะต้องเป็นเครื่องจักรที่ปลอดภัย กล่าวคือ มีการออกแบบมาให้ผู้ปฏิบัติงานสามารถปฏิบัติงานกับเครื่องจักรได้อย่างปลอดภัย

ถ้า จป. มีโอกาสได้ไปทำงานในโรงงานที่กำลังจะสร้าง อยู่ในขั้นตอนการออกแบบ วางผังโรงงาน กำหนดเทคโนโลยีการผลิต จป. ควรที่จะเข้าไปมีส่วนร่วมในการเลือกเทคโนโลยีการผลิต เลือกเครื่องจักร ซื้อ ตรวจ รับ รวมทั้งมีส่วนตรวจสอบในระหว่างการติดตั้งเครื่องจักร การมีส่วนร่วมดังกล่าว เป็นหน้าที่อย่างหนึ่งของ จป. ที่จะพิจารณา แสดงความคิดเห็น เลือกและอนุมัติเครื่องจักรก่อนที่เครื่องจักรจะถูกนำมาใช้งานจริงๆ

แต่ถึงแม้ว่า จป. จะเข้าไปทำงานในภายหลัง หลังจากที่โรงงานก่อตั้งไปหลายปีแล้วก็ตาม ก็ยังเชื่อว่า จป. ยังคงจำเป็นต้องทำหน้าที่นี้อยู่ เพราะโรงงานโดยส่วนใหญ่จะมีการพัฒนาเทคโนโลยีการผลิต หรือซื้อเครื่องจักรใหม่ หรือหากไม่ซื้อ ก็อาจจะมีการสร้าง ดัดแปลงเครื่องจักรภายในโรงงานเองก็เป็นไปได้ จึงเรียกได้ว่า หากโรงงานยังมีการผลิตอยู่ การมีการผลิตก็ยังคงมีการพัฒนา เปลี่ยนแปลงเหล่าบรรดาเครื่องจักรภายในโรงงานอย่างแน่นอน

ไม่ว่าจะเป็นเครื่องจักรใหม่ หรือเครื่องจักรที่มีอยู่แล้วก็ตาม โดยหลักการของการจัดการให้เกิดความปลอดภัยในการทำงานแล้ว เครื่องจักรถือเป็นแหล่งกำเนิดอันตรายที่เป็นต้นกำหนดปัญหาความไม่ปลอดภัย การแก้ไขให้เกิดความปลอดภัยในการทำงานที่ได้รับการยกนิ้วมือให้ คือ การแก้ไขที่แหล่งกำเนิดอันตราย ซึ่งก็คือ การแก้ไขให้เครื่องจักรมีความปลอดภัย พร้อมใช้งานนั่นเอง

เมื่อนึกถึงเรื่องของการทำให้เครื่องจักรมีความปลอดภัยแล้ว หลายๆ ท่าน ย่อมต้องนึกถึง Guards อย่างแน่นอน การพูดว่า "เครื่องจักรไม่ปลอดภัยหรือ? แก้ไม่ยากเลย ใส่ Guards สิ" นั้น เป็นเรื่องที่พูดกันง่าย ในทางปฏิบัติ จป. จะต้องมีความรู้ ความเข้าใจ หลักการทางวิศวกรรมพอสมควร การที่ จป. รู้ว่า Guards มีกี่ประเภท แต่ละประเภทมีหลักการการทำงานอย่างไรนั้นไม่พอ สิ่งที่ จป. ต้องรู้เพิ่มเติม เพื่อให้เกิดประโยชน์ ป้องกันอุบัติเหตุจากเครื่องจักรโดยสมบูรณ์ ก็คือ ศึกษาการเรียนรู้และทำความรู้จักขั้นตอนการทำงานของเครื่องจักรแต่ละเครื่องที่มีอยู่ในโรงงานของตน ถามตัวเองตอนนี้เลยว่าเรารู้จักขั้นตอนการทำงานของเครื่องจักรแต่ละเครื่องที่มีอยู่ในโรงงานเราดีหรือยัง? ก่อนที่จะไปคิดไปฝันหา Guards มาติด

หากใช้ข้ออ้างว่า เราเป็น จป. วิชาชีพ คงไม่จำเป็นต้องรู้มากหรอก ยังไงเสียก็มีหัวหน้างาน หรือ จป. หัวหน้างาน ประจำแต่ละพื้นที่ไว้แล้ว จป. วิชาชีพ มืออาชีพแล้วต้องสามารถเป็นที่ปรึกษาเรื่องความปลอดภัยในโรงงานนั้นๆ ได้ ดังนั้นการที่จะเป็นที่ปรึกษาที่ได้รับการยกย่องแล้ว เมื่อ จป. หัวหน้างานมาสอบถาม ขอคำปรึกษา หรือพนักงานมาร้องเรียนเรื่องความไม่ปลอดภัย เราจะได้ Get ถือเป็นความปลื้มใจของพนักงาน ที่มี จป. ใส่ใจอย่างคุณคอยดูแลเขา

การศึกษาขั้นตอนการทำงานของเครื่องจักรทำอย่างไรน่ะหรือ? ถ้าเราเป็น จป. ใหม่ ประจำโรงงานล่ะก็ อันดับแรกที่เราต้องขออนุญาตเรียนรู้เป็นอันดับต้นๆ ก็คือ ขั้นตอนการผลิตของโรงงาน (ใหม่) ของคุณ

คุณอาจจะมีเวลาไม่มาก สำหรับการเรียนรู้ในช่วงนี้ เพราะยังมีงานกองอีกเพียบที่รอให้คุณสะสาง หรือคุณอาจจะเป็น จป. เก่า และเก๋า พอควรประจำโรงงานแล้วก็ตาม เมื่อเวลาผ่านไป (เลยเวลาแห่งการเรียนรู้ ในมุมมองของคนทั่วไปแล้ว) ก็อย่าได้ยึดถือทิฐิ แบกศักดิ์ศรี ให้คิดเสียว่า การเรียนรู้ทำให้คนพัฒนาขึ้น คุณสามารถเรียนรู้ได้ตลอดเวลาที่คุณต้องการ เมื่อคุณเรียนที่จะเรียนรู้ คุณก็จะรู้

คุณควรจะเข้าไปเรียนรู้ขั้นตอนการทำงานของเครื่องจักรอีกครั้งอย่างละเอียด และพินิจพิเคราะห์ จป. ท่านในที่อยู่ประจำโรงงานหนึ่งๆ มาระยะหนึ่งแล้ว อาจมองการทำงานของเครื่องจักรแต่ละขั้นตอนนั้นจนเจนตา จนมองไม่เห็นว่า ความไม่ปลอดภัยนั้นมันอยู่ตรงไหน? ทุกครั้งที่มองการผลิตในโรงงานของคุณ คุณต้องมอง และค้นหาด้วยมุมมองใหม่ๆ เพื่อค้นหาจุดที่ไม่ปลอดภัยในโรงงานของคุณ

การเรียนรู้ขั้นตอนการทำงานของเครื่องโดยสมบูรณ์แบบแล้ว จำเป็นต้องสังเกตขั้นตอนการทำงานของผู้ปฏิบัติงานที่ทำงานกับเครื่องจักรนั้นๆ ด้วย บางท่านอาจจะเรียกชื่อการทำแบบนี้ว่า "JSA : Job Safety Analysis" หากทำครบถ้วนสมบูรณ์ ไม่อคติ พยายามมองในมุมใหม่ๆ หาอันตรายที่อาจจะเกิดขึ้นในระหว่างที่เครื่องจักรกำลังทำงานอยู่ได้แล้ว การที่จะไปคิดต่อว่า แล้วทำอย่างไรล่ะที่จะป้องกันอันตรายนั้นๆ ถ้าติด Guards จะต้องติด Guards ประเภทใด โดยในการติด / เพิ่ม Guards นี้ ให้ถือเป็นรูปแบบหนึ่งของการดัดแปลง / ปรับปรุงเครื่องจักร ดังนั้น จป. จะต้องสำรวจ สอบถาม ประชุม ขอรับความคิดเห็นจากผู้ที่เกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็นหัวหน้างาน วิศวกรฝ่ายผลิต ช่างซ่อมบำรุง หรือแม้แต่ตัวผู้ปฏิบัติงานเองก็ตาม จนมั่นใจแล้วว่า Guards ที่จะติดใหม่นั้นจะไม่ขัดขวางการทำงานของเครื่องจักรนั้น ๆ จนไม่สามารถทำงานได้

การสอบถามความคิดเห็นของผู้ที่เกี่ยวข้องก่อน ถือเป็นการให้เกียรติ และให้เขามีส่วนร่วมในสิ่งที่จะปรับปรุงขึ้นนี้ เราอาจจะยกว่า ผลงานการปรับปรุงนี้เป็นของพวกเขาเอง ให้เขามีความภาคภูมิใจ และจะได้ร่วมมือในโครงการการปรับปรุงให้เกิดความปลอดภัยโครงการอื่นๆ อีก การสอบถามความคิดเห็นนี้ มิได้หมายความว่า จป. ไม่มั่นใจในความคิด การออกแบบของตนเอง จป. จะต้องมีคำตอบอยู่ในใจ และมีจุดยืนของตนเองในความพยายามที่จะสร้างให้เกิดความปลอดภัยในการทำงานกับเครื่องจักร การถามมิได้หมายความว่า ถ้าได้รับการคัดค้าน แล้ว จป. จะถอย จป. จะต้องมีเหตุผลที่สามารถอธิบายถึงสิ่งที่จะปรับปรุง เพิ่มเติมนี้ได้ ถ้าเหตุผลของ จป. ดีกว่า ก็ต้องทำต่อในความคิดเห็นของ จป. ถ้าเหตุผลของเขาดีกว่า จป. ต้องปรับเปลี่ยนไปใช้วิธีการอื่นแทน

การมี Guards ติดอยู่ที่เครื่องจักรแล้ว มิได้หมายความว่า จะสามารถทำงานกับเครื่องจักรนั้นๆ ได้ปลอดภัยเสมอไป ยังจำเป็นต้องมีการตรวจสอบว่า Guards นั้นๆ ยังอยู่ และสามารถป้องกันอันตรายที่จะเกิดขึ้นได้อย่างสม่ำเสมอ จึงมั่นใจได้ว่า เครื่องจักรนั้นมีความปลอดภัยเพียงพอแล้ว

ทีมา : http://www.siamsafety.com